مسكن غير از اينكه از نيازهاي اساسي بشر است ، جزو شاخصه هايي است كه مي توان تحقق " عدالت اجتماعي " را از آن نتيجه گرفت . اگر چگونگي اين بحث در ذهنتان شكل گرفته و از خود مي پرسيد ربط مسكن و عدالت اجتماعي چيست ، اين پاسخ كفايت مي كند :
به همان ميزان كه توزيع كالايي به نام مسكن ( به دليل اينكه سرپناه ، از نيازهاي اساسي و واوليه است )گسترده باشد و نظام اقتصادي حاكم بر يك كشور شرايطي را مهيا مي كند تا دسترسي شهروندان به مسكن ساده تر باشد و طبقات مختلف اجتماعي بتواند اين نياز خود را برآورده كند، مي توان نتيجه گرفت " عدالت اجتماعي " به سمت محقق شدن پيش رفته است . به عبارت ديگر دست يابي طبقات مختلف اجتماعي به سرپناه براي گذران زندگي ، يكي از مشخصه هايي است كه بر تحقق عدالت اجتماعي شهادت مي دهد .
اما گاهي در جوامع مختلف ، مسكن به عنوان يك كالا با " هجمه " گروهي از دلالان مواجه مي شود . اين گروه بر اين موضع دامن مي زنند كه بازاري غيرواقعي و كاذب براي اين كالا ايجاد كنند و درحد توانشان آن را فربه نمايند. " سوداگري مسكن " دقيقا ازهمين تلاش ها آغاز مي شود .
سوداگري مسكن
ممكن است واژه سوداگري مسكن را تا كنون زياد شنيده و تا حدودي در باره آن اطلاع داشته باشيد اما جوانب مختلف اين پديده را واكاوي نكرده باشيد . گروه هاي مختلف نظر هاي متفاوتي هم در باره اين موضوع دارند و در باره آن مطالب گوناگوني ذكر مي كنند . " امير عبدالهي " معتقد است معناي سوداگري از روي اسمش مشخص است . وي كه در منطقه شوش زندگي مي كن و به قول خودش كاسب است ، در باره اين موضوع گفت سوداگران مسكن كساني هستند كه 3 يا 4 خانه دارند و آنها را نگه مي دارند ، اجاره مي دهند بعضي وقت ها هم خالي نگه مي دارند تا قيمت خانه گران شود وآن را بفروشند .
حوزه ساختمان ، سهم متخصصان مسكن است
يكي از مشاوران املاك منطقه " الهيه " گفت : زماني كه در حوزه مسكن سوداگري بوجود مي آيد ، خريدار واقعي متضرر مي شود . فرض كنيد ده واحد مسكوني براي ده نفر وجود دارد و يك يا دو نفر تمام ده واحد را خريداري مي كنند ، بنابراين ديگر خانه اي وجود ندارد كه نيازمند واقعي بخرد . وي افزود : سوداگري زماني اتفاق مي افتد كه من ملكي را بخرم و هيچ عملياتي روي آن انجام ندهم و فقط منتظر باشم تا در اثر تورم مسكن گران شود و سود حاصل شود . اين كار هيچ جاي دنيا شايسته نيست . اين فعال بازار مسكن ادامه داد: اگر زميني بخرم و پروانه بگيرم و روي آن عملياتي انجام دهم و آن را به واحد هاي مسكوني تبديل كنم و بفروشم ، هم اشتغال ايجاد نموده و هم به صورت طبيعي سود حاصل كرده ام و در غير اينصورت وارد چرخه سوداگري مسكن و موجب خلل در بازار شده ام .
سوداگر دنبال سود غيرمتعارف است
"خوش چهره " استاد اقتصاد دانشگاه تهران در باره اين موضوع به خبرنگار ما گفت : سوداگري تعريف معنايي و محتوايي دارد و بايد اين مفهوم را روشن كرد . اينكه كسي دنبال سود باشد چيز مذمومي نيست. ماهيت بشر و فعاليت هايش در طول تاريخ اين بوده كه در تلاش هايش دنبال كسب منفعت و سود باشد و به همين دليل خود را به مخاطر انداخته و ريسك كرده و مي كند تا فرايند و مسير فعاليت هايش سود كسب كند . اما آنچه به سودخواهي ، منفعت طلبي و سوداگري معروف شده ، طلب سود هاي غير متعارف از يك فعاليت است كه چند جنبه دارد : ممكن است برخي ماهيتا قانع نباشند و سود هاي كلاني مي خواهند كه تناسبي با سود هاي منطقي و متعارف ندارد .
نگاه به جوامع مختلف نشان مي دهد سوداگري و طلب سودهاي نا متعارف به طور معمول محدود است مگر اينكه در فضايي مشخص و به صورت رويه و فرهنگ درآمده باشد . در غير اين صورت نتيجه مي شود نظام اقتصادي و اجتماعي و دولتمردان نقششان كم رنگ بوده كه نتوانسته اند مسير را كنترل كنند . (IRI) در تمام نقاط دنيا وقتي كسي پولي دارد و مي خواهد سرمايه گذاري كند ، دنبال نرخ بازگشت سرمايه است و بر اساس سودي كه مي طلبد ، قلمرو هايي وجود دارد. اگر ده درصد سود ساليانه طلب كند، پولش را به صورت سپرده گذاري سرمايه گذاري مي كند، اگر 15تا 20 در صد سود بخواهد معمولا فعاليت صنعتي را انتخاب مي كند و بيشتر از اين تجارت را برمي گزيند. مثلا واردات را انتخاب مي كند زيرا در كشورهاي جهان سوم واردات بيشترين سود را دارد ، ( به ويژه واردات غيرمجاز) اگر سوداگري در اين ميان رخ دهد ايراد يا در نبود قلمروهاي داخلي است يا به دليل اين است كه بستر فراهم است و هر فرد به راحتي مي تواند وارد هرقلمرويي كه مي خواهد ، مي شود.
كانال هاي دستيابي به سود غير متعارف
استاد اقتصاد دانشگاه تهران ادامه داد : در غرب ( اروپا و آمريكا ) كساني كه به دنبال سود هاي بالا و غير متعارف هستند در مسيرهاي مشخصي وارد مي شوند و نظام اقتصادي براي پول هاي سرگردان كانال هايي را ايجاد كرده تا از اين مسير بتواند سود دلخواهش را دريافت كند. آنها به جاي اينكه سوداگري را در زمينه كالاهاي استراتژيك مانند مسكن هدايت كنند ،زمينه هايي مانند بليط هاي بخت آزمايي (لاتاري) جمع آوري كلكسيون ها و...را به اين امر اختصاص داده اند .براي همين است كه شما تابلويي از رامبراند ، پيكاسو و ... را مي بينيد كه در يك حراجي 100ميليون دلار و در حراجي بعدي 200 ميليون دلار .
" خوش چهره" افزود : يادم مي آيد چند سال پيش يك تارموي " مايا آنتوانت " را به چندين هزار مارك در يك حراجي فروختند .
به هر حال مهم اين است كه پول هاي سرگردان در اين حوزه ها وارد مي شود تا جلوي اشتهاي سود طلبي افراد گرفته شود هنر دولتمردان اين است كه از ورود روحيه سوداگري در اقلام استراتژيك جلوگيري شود.
برگرفته شده از دوهفته نامه پيام ساختمان و تاسيسات
